الملخص:ئەندامێکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق رایدەگەیەنێت، کێشەی موچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان کۆتایی پێهاتوە و هیچ بیانویەکیش بۆ دواکەوتنی موچە نەماوەتەوە و دەشڵێت، "بەردەوام دەبین لەهەوڵەکان بۆ گێڕانەوەی پاشەکەوتی موچەی فەرمانبەران و چەند رێگایەکی دیکەش ماون کە بگیرێنەبەر بۆئەو مەبەستە".

ئەندامێکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق رایدەگەیەنێت، کێشەی موچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان کۆتایی پێهاتوە و هیچ بیانویەکیش بۆ دواکەوتنی موچە نەماوەتەوە و دەشڵێت، “بەردەوام دەبین لەهەوڵەکان بۆ گێڕانەوەی پاشەکەوتی موچەی فەرمانبەران و چەند رێگایەکی دیکەش ماون کە بگیرێنەبەر بۆئەو مەبەستە”.
د.بڕیار ڕەشید ئەندامی فراکسیۆنی یەکێتی لە میانی کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا کە پەیامنێری خەندان ئامادەی بون رایگەیاند، دوای پەسەندکردنی بودجە، گەشەیەکی ئابوری لە هەرێمی کوردستان و عێراقیش دێتە ئاراوە، ئەمەش لای هەموان رون دەبێت، ئەگەر بیانوش بهێندرێتەوە تاڕادەیەک نامەنتقین، چونکە بودجەی ساڵانەی هەرێم ترلیۆنێک و 500 ملیارێک دینارە، جگە لە 50%ی داهاتی خاڵە سنوریەکان و داهاتە ناوخۆییەکان کە لەساڵی 2020 بەنزیکەی چوار ترلیۆن دینار خەمڵێندراوە، هەروەها بودجەی سیادی هەیە کە تێیدا بڕی 220 ملیار دینار بۆ پێشمەرگە تەرخانکراوە، سەرەڕای پارەی هاوپەیمانان، هەروەها لەڕێگەی بودجەی حاکیمەوە دەرمان و بەشەخۆراک رەوانە دەکرێت.
ئێستا ئەم کێشەیە کۆتایی دێت، موچەی هاوڵاتیان لەکاتی خۆیدا دێت
وتیشی، “ئەوەی کێشەی سەرەکی بو، لە 2014ەوە حکومەتی هەرێم بەلێبڕین و پاشەکەوت، موچەی فەرمانبەرانی دابەشکردوە، ئێستا ئەم کێشەیە کۆتایی دێت، موچەی هاوڵاتیان لەکاتی خۆیدا دێت، هەر بابەتێکیش بهێندرێتە ئاراوە کە ئەو بەشە بودجەیە بەش ناکات، هیچ ئەسڵ و ئەساسی نیە و بۆ شێواندنی دۆخەکەیە”.
دەبێت ئەولەوییەت بۆ موچە بێت و ئەو بەشە بودجەیەی دێت نابێت حکومەتی هەرێم پاساو بهێنێتەوە بۆ قەرز و پرۆژەکان خەرجی بکات
ئەوەشیخستەڕو، “ لەگەڵ جێگیرکردنی ماددەی 13 بڕگەی هەشت کە وەک فراکسیۆنی یەکێتی جەختمان لەسەریکردەوە، دەبێت ئەولەوییەت بۆ موچە بێت و ئەو بەشە بودجەیەی دێت نابێت حکومەتی هەرێم پاساو بهێنێتەوە بۆ قەرز و پرۆژەکان خەرجی بکات، بەڵکو ئەولەویەت بۆ موچە دەبێت، ئەگەر نادادپەروەری بەرامبەر بە پارێزگایەک کرا، سەرۆک وەزیران دەستوەردان دەکات بەتەمویلیشیەوە، واتە ئەو غەدرەی چەند ساڵێکە بەرامبەر بە سلێمانی دەکرێت وەک ئەوەی سلێمانی لەهەرێمێکی دیکە بێت و پارێزگاکانی دیکە شەقامی جۆراوجۆریان بۆ بکرێت و لە سلێمانیش بودجە بۆ کۆکردنەوەی خۆڵ و خاشاک نەبو، ئەمە نامێنێت ئیتر”
دوای ئەوەی نەوتی هەرێم رادەستی بەغدا دەکرێت چاوەڕواندەکەین لیترێک بە 150 دینار بدرێتە هاوڵاتیانی هەرێم
سەبارەت بەناردنی نەوت و بەنزین بەهەمان نرخی ناوچەکانی ناوەڕاست و خواروی عێراق، د. بڕیار رەشید ئاشکرایکرد، “دوای ئەوەی نەوتی هەرێم رادەستی بەغدا دەکرێت چاوەڕواندەکەین لیترێک بە 150 دینار بدرێتە هاوڵاتیانی هەرێم هاوشێوەی پارێزگاکانی دیکە جگە لەوەش لیترێک بەنزین بە 450 دینار رەوانەی هەرێم بکرێت، واتە ئەوەی لە عێراق هەییە بۆ هاوڵاتیانی هەرێمیش هاوشێوە بێت و سودمەندبن”.
دەتوانین گێڕانەوەی پاشەکەوت بەپرۆژەیاسایەکی جیاواز بۆ سەرۆکایەتی ئەنجومەنی نوێنەران بەرزبکرێتەوە
لەبارەی گێڕانەوەی پاشەکەوتی موچە، د. بڕیار رەشید رایگەیاند، “دەتوانین گێڕانەوەی پاشەکەوت بەپرۆژەیاسایەکی جیاواز بۆ سەرۆکایەتی ئەنجومەنی نوێنەران بەرزبکرێتەوە و دەنگی لەسەر بدرێت، جگە لەوەش حکومەتی هەرێم دەتوانێت بەبڕیارێک پاشەکەوت بگەڕێنێتەوە، یان دوای هەڵبژاردنی پەرلەمان بەبڕیارێک حکومەت پابەندبکرێت بەدانەوەی پاشەکەوت، چونکە ئەم مافە مافێکی زەوتکراوی هاوڵاتیانەو ئەمڕۆ بێت یان سبەی دەیگەڕێنینەوە، بەڵام ئەو دژایەتیەی بڕگەی گێڕانەوەی پاشەکەوت کرا لەلایەن هەندێک لایەنی سیاسیەوە هۆکاربو بۆئەوەی لەناو پرۆژەیاسای بودجەی ساڵانی 2023 و 2024 و 2025 جێگیربکرێت”.
