Cựu Bộ trưởng Janet Yellen chỉ rõ lý do Fed không thể vội cắt giảm lãi suất

Ngày 3/3/2026, thị trường tài chính ghi nhận những biến động mạnh ngay sau khi xung đột quân sự giữa Mỹ - Israel và Iran bùng phát. Trong bối cảnh đó, những nhận định từ cựu Bộ trưởng Tài chính Janet Yellen cùng các chuyên gia kinh tế hàng đầu đang thu hút sự chú ý đặc biệt.

Phát biểu tại hội nghị TPM26 của S&P Global diễn ra ở Long Beach, California, cựu Bộ trưởng Tài chính Mỹ Janet Yellen cho biết cuộc khủng hoảng leo thang tại Iran đã khiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) “càng ở thế chờ hơn nữa” trong việc đưa ra quyết định cắt giảm lãi suất. Bà nhấn mạnh các quan chức Fed hiện trở nên “miễn cưỡng hơn so với trước khi sự việc xảy ra”.

Theo bà Yellen, lạm phát vốn đã “cao hơn mục tiêu của ngân hàng trung ương khoảng một điểm phần trăm” ngay cả trước khi xảy ra xung đột. Bà cũng chỉ ra rằng các chính sách thuế quan hiện tại đã “đóng góp khoảng nửa điểm phần trăm vào mức lạm phát 3% hiện nay”.

Bà Yellen bày tỏ lo ngại về tâm lý thị trường khi các nhà đầu tư có thể cho rằng Fed đã đưa lạm phát xuống 3% nhưng không thực sự nghiêm túc trong việc đưa về mục tiêu 2%. Nếu điều này xảy ra, uy tín của Fed sẽ bị xói mòn và kỳ vọng lạm phát dài hạn có thể neo ở mức cao.

Trước đó, Chủ tịch Fed Minneapolis Neel Kashkari cũng từng chia sẻ các quan chức đang muốn có thêm dữ liệu để xác định yếu tố nào đóng vai trò lớn hơn, là lạm phát hay thị trường lao động. Những tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh các tín hiệu trước đó cho thấy Fed đang tiến dần đến lập trường trung lập sau một số lần cắt giảm lãi suất trong năm 2025.

Trên thị trường năng lượng, giá dầu đã có những biến động mạnh ngay sau khi xung đột nổ ra. Thông tin về các tàu chở dầu bị tấn công và hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz bị đình trệ đã khiến giá dầu chuẩn tăng vọt. Có thời điểm giá dầu tăng hơn 5% và lên sát mức 80 USD/thùng trước khi hạ nhiệt. Các nhà phân tích nhận định diễn biến này phần nào lặp lại những cuộc khủng hoảng trước đây từng đẩy lạm phát Mỹ lên cao và gây rối loạn thị trường trái phiếu.

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ ngay lập tức phản ứng với biến động giá dầu. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm đã tăng hơn 10 điểm cơ bản lên trên mốc 4,05%. Lợi suất trái phiếu 2 năm, vốn nhạy cảm nhất với chính sách của Fed, cũng ghi nhận mức tăng mạnh và có phiên tăng tốt nhất kể từ tháng Sáu năm ngoái.

Trên thị trường cho vay thế chấp tại Mỹ, lãi suất cho vay mua nhà kỳ hạn 30 năm trung bình đã tăng 13 điểm cơ bản lên mức 6,12%, xóa đi mức thấp ghi nhận trước đó. Một số chuyên gia trong lĩnh vực cho vay tại Mỹ bày tỏ sự thất vọng trước diễn biến này. Tuy nhiên, dữ liệu từ Hiệp hội Ngân hàng Thế chấp (MBA) cho thấy khối lượng đăng ký vay thế chấp vẫn tăng nhẹ trong bối cảnh lãi suất trung bình tăng và bất ổn toàn cầu kéo dài, chủ yếu nhờ nhu cầu tái cấp vốn từ các khoản vay FHA.

Giới phân tích đưa ra nhiều góc nhìn khác nhau về diễn biến hiện tại. Chuyên gia kinh tế Joseph Lupton của JPMorgan nhận định trụ cột trong triển vọng năm 2026 là sự phai nhạt dần của tâm lý thận trọng liên quan đến chính sách Mỹ hiện đang bị đe dọa. Theo ông, một cuộc chiến quân sự chồng lên cuộc chiến thương mại đang diễn ra có thể làm bùng lên những lo ngại về ổn định toàn cầu.

Nhà kinh tế Christopher Hodge của Natixis cho rằng rủi ro đã gia tăng và phác thảo các kịch bản từ giải pháp nhanh chóng cho đến một cuộc xung đột kéo dài có thể làm đảo lộn chuỗi cung ứng toàn cầu. Jason Thomas của Carlyle tập trung vào kịch bản xác suất cao cho một chiến dịch bất đối xứng kéo dài, bao gồm các hoạt động không gian mạng, khủng bố và lực lượng ủy nhiệm, đồng thời cảnh báo sự gián đoạn có thể lan rộng hơn nhiều so với các điểm nghẽn địa lý đơn thuần.

Mặc dù đưa ra những nhận định thận trọng về rủi ro, bà Janet Yellen vẫn bày tỏ sự lạc quan nhất định khi nhấn mạnh rằng bất chấp những rủi ro nghiêm trọng, nền kinh tế Mỹ hiện đang khá khỏe mạnh và bà khá lạc quan về triển vọng kinh tế.