Tòa phúc thẩm liên bang Mỹ bác yêu cầu trì hoãn, mở đường hoàn trả hàng tỷ USD tiền thuế

Tòa phúc thẩm liên bang Mỹ ngày 2/3 đã bác bỏ nỗ lực cuối cùng của chính quyền Tổng thống Trump nhằm trì hoãn việc thực thi phán quyết của Tòa án Tối cao về tính bất hợp pháp của các mức thuế quan toàn cầu, chính thức mở đường cho quy trình hoàn trả số tiền thuế ước tính lên tới 175 tỷ USD.

Phán quyết dứt khoát từ Tòa phúc thẩm

Theo thông tin từ Tòa phúc thẩm Liên bang Mỹ khu vực Liên bang, cơ quan này đã ra quyết định bác bỏ đơn yêu cầu của chính quyền Trump, vốn xin được hoãn thi hành án trong 90 ngày. Lý do được phía chính quyền đưa ra là để “các nhánh chính trị có thời gian xem xét các lựa chọn” sau phán quyết mang tính bước ngoặt của Tòa án Tối cao hồi tháng trước.

Trước đó, vào ngày 20/2, Tòa án Tối cao Mỹ với tỷ lệ 6-3 đã tuyên bố các mức thuế quan toàn cầu mà Tổng thống Trump áp đặt là bất hợp pháp. Các thẩm phán khẳng định Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) không trao cho tổng thống thẩm quyền áp đặt thuế quan, vốn thuộc về Quốc hội theo Hiến pháp.

Quyết định của Tòa phúc thẩm ngay lập tức có hiệu lực, cho phép Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ (CIT) tiến hành các thủ tục tiếp theo để xác định cơ chế hoàn trả số tiền thuế đã thu trong suốt thời gian qua. Các luật sư của Bộ Tư pháp ước tính quá trình này có thể kéo dài nhiều năm do tính phức tạp và số lượng lớn các bên liên quan.

Phản ứng từ các doanh nghiệp và chuyên gia pháp lý

Ngay sau phán quyết, luật sư Neal Katyal, đại diện cho nhóm các doanh nghiệp nhỏ đã khởi kiện thành công vụ việc lên Tòa án Tối cao, tuyên bố: “Đội ngũ của chúng tôi sẽ tiến hành ngay lập tức để lấy lại số tiền mà người dân Mỹ xứng đáng được nhận.”

Trong hồ sơ gửi lên tòa trước đó, các luật sư của doanh nghiệp đã nhấn mạnh rằng chính quyền liên bang có đủ kinh nghiệm trong việc hoàn trả thuế và đã nhiều lần cam kết sẽ hoàn trả cả gốc lẫn lãi nếu các mức thuế bị tuyên là bất hợp pháp. Họ lập luận rằng “không có gì về vấn đề hoàn trả xứng đáng với bất kỳ sự chậm trễ nào, chứ chưa nói đến sự chậm trễ khủng khiếp lên tới ba tháng.”

Phán quyết của Tòa án Tối cao đã kích hoạt một làn sóng các vụ kiện mới trước Tòa án Thương mại Quốc tế. Theo ghi nhận, hàng loạt doanh nghiệp từ quy mô nhỏ đến lớn đã đệ đơn yêu cầu hoàn trả số tiền thuế nhập khẩu mà họ đã nộp.

Trong số những cái tên đáng chú ý đã nộp đơn lên tòa có FedEx, Revlon và Costco. FedEx, gã khổng lồ trong lĩnh vực chuyển phát nhanh, không chỉ đòi lại số thuế đã nộp mà còn cam kết sẽ chuyển trả toàn bộ số tiền này cho khách hàng là những người thực sự chịu chi phí.

Bối cảnh pháp lý và những tác động

Các mức thuế quan bị Tòa án Tối cao tuyên bố bất hợp pháp từng được chính quyền Trump khởi động vào đầu năm 2025. Chúng bao gồm thuế áp lên hàng hóa từ nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ như Canada, Mexico, Trung Quốc, Ấn Độ và Brazil. Lý do được đưa ra ban đầu là nhằm giải quyết các vấn đề về nhập cư bất hợp pháp, ma túy và thâm hụt thương mại.

Tuy nhiên, các thẩm phán Tòa án Tối cao đã bác bỏ lập luận này, nhấn mạnh rằng việc sử dụng IEEPA để áp thuế là sự “mở rộng mang tính chuyển đổi” quyền lực tổng thống vượt quá thẩm quyền được pháp luật cho phép.

Đáng chú ý, phán quyết này không ảnh hưởng đến các loại thuế quan khác như Mục 232 (về thép và nhôm) hay Mục 301 (về hàng hóa Trung Quốc), vốn dựa trên các cơ sở pháp lý riêng biệt. Ngay sau phán quyết, Tổng thống Trump đã công bố kế hoạch áp mức thuế 10% toàn cầu mới dựa trên Mục 122 của Đạo luật Thương mại 1974, với thời hạn 150 ngày, cho thấy cuộc chiến thương mại vẫn chưa thực sự kết thúc.

Quy mô số tiền hoàn trả

Mặc dù con số chính xác chưa được công bố, các ước tính độc lập cho thấy số tiền thuế mà chính phủ Mỹ có thể phải hoàn trả dao động trong khoảng từ 130 tỷ USD đến 175 tỷ USD, tùy theo phương pháp tính toán và phạm vi các khoản thuế bị ảnh hưởng. Đây được đánh giá là một trong những đợt hoàn trả thuế lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ.

Quy trình tiếp theo sẽ do Tòa án Thương mại Quốc tế hướng dẫn chi tiết, bao gồm việc xác định đối tượng được hoàn trả, thủ tục yêu cầu và thời gian thực hiện. Các chuyên gia pháp lý nhận định quá trình này có thể phức tạp và kéo dài do số lượng lớn doanh nghiệp liên quan và yêu cầu xác minh từng khoản thuế đã nộp.